Geplaatst op 3 juli 2018

De kunst van het niksen

In de vakantie kun en mág je even lekker niksen… Heerlijk toch! Een fijn idee voor veel mensen, zou je denken. Toch blijkt ‘niksen’ nog niet zo heel eenvoudig.

De kunst van het niksen
Er is continue zo veel actie in ons brein… De hele dag zijn we druk met denken, keuzes maken, prikkels verwerken van informatie tot wat ons beweegt, doet leren en anticiperen op alles wat er in onze omgeving met ons gebeurt. Je zou er moe van worden… Maar je brein kan dit aan. Sterker nog, het zorgt er juist voor dat je energie overhoudt!

Niets doen
Als mensen niets te doen hebben, kijken ze bij voorkeur tv. Denk aan het recente WK… helemaal opgaan in een voetbaltoernooi en vermaakt worden. Het is bij vlagen erg leuk en je hoeft er zelf niets voor te doen, behalve voor je tv plaats te nemen en een drankje en een hapje onder handbereik te houden. Maar zijn die ellenlange voor- en nabeschouwingen echt wel zo leuk!

Een lege kamer
Hoe verrichtte de psycholoog zijn onderzoek? Wilson liet studenten in een lege kamer 6 tot 15 minuten zitten zonder telefoon, boek of schrijfwaren. Velen gaven toe dat ze het niet volgehouden hadden en toch op hun iPhone hadden gekeken. Of muziek geluisterd. Ook ouderen lieten hetzelfde gedrag zien. Niksen bleek zelfs vervelender dan een nare activiteit te doen: een kwartiertje nadenken was erger dan zichzelf een klein elektrisch schokje toedienen.

Waarom hebben mensen moeite met nadenken en alleen te zijn met hun gedachten? Het is niet erg om na te denken, maar niet op commando! Mensen zijn gericht op hun omgeving. We willen contact met de buitenwereld. We zijn het niksen niet afgeleerd door de smartphone, stelt Wilson. Ik denk dat alle makkelijk toegankelijke prikkels en informatieve bezigheden op de smartphone, zoals spelletjes doen, (groeps)appen, tv-zenders, internet e.d., wel degelijk invloed hebben op ons niet kunnen én willen niksen.

Afleiding
Als je niets doet in de wachtkamer, de trein of even alleen zit en je bent gewend beziggehouden te worden met de technologie, hoef je niet met jezelf bezig te zijn. Afleiding. Niks mis mee, maar het is volgens mij ook goed om je af en toe te vervelen. En dat gewoon even zo te laten. Ja, dat is een vervelend gevoel. Maar is dat erg?

We delen ons succesvolle zelf via Facebook, Twitter en Whatsapp met de buitenwereld. Dus het lijkt in deze werelden dat jij de enige bent die zich wel eens naar en ongemakkelijk voelt. Dát delen we liever niet. Beter en makkelijker te plaatsen zijn de vele prikkels. Dat is afleiding en de algehele wens iets te doen zit in de mens en dát is positief! Het is een primaire behoefte die bij ons past.

‘‘Het is goed om je af en toe te vervelen.
En dat gewoon even zo te laten’’

Stilzitten
Stilzitten is lastig als je dat niet kunt. Het is wél de andere noodzakelijke kant in ons: uitrusten, tot onszelf komen en herstellen. Dat is dus ook een primaire behoefte. Deze kant lijkt ondergesneeuwd door de vele prikkels die we continue om ons heen hebben en ook opzoeken. Daardoor verhoog je de alertheid van het brein en blijf je ook actief in je brein als dat niet nodig is. Stil zijn is ook goed te leren. Als je echt stil wordt, wordt ook je brein minder alert, rust je uit en kun je herstellen van je wat je allemaal meemaakt op een dag.

Over stilzitten gesproken: volwassenen zitten meer dan de helft van de dag stil. Zelfs bij wie regelmatig aan sport doet, is dat ongezond. Het verhoogt onder meer het risico op overgewicht en obesitas. Amerikaanse artsen ontwikkelden een goedkope en eenvoudige methode om mensen in beweging te krijgen. Zij lieten een app voor de smartphone maken. Als je te lang stilzit, laat de app een toon horen. Tegelijk verschijnt er een aansporing om op te staan en enkele minuten rond te lopen. Zodra je dat gedaan hebt, feliciteert de app je met 3 minuten pauze.

Korte pauze
De app bevindt zich nog in een testfase. Het Onderzoekscentrum voor Gewichtscontrole en Diabetes in Providence, dat de app ontwikkelt, testte drie mogelijke strategieën uit: een pauze van 3 minuten na een half uur stilzitten, een pauze van 6 minuten na een uur stilzitten en een pauze van 12 minuten na 120 minuten stilzitten. Na zeven dagen testen bleken ze alle drie goed te werken. De korte pauze scoorde beter dan de lange. De onderzoekers gaan nu na wat de effecten op lange termijn zijn.

Niets doen, een vervelend gevoel, is af toe dus nuttig en nodig. Maar beweging dus ook… Zorg voor een goede balans tussen rust en activiteit.

Leestip: de filosoof Awee Prins schreef een interessant proefschrift over het hoe en waarom van verveling, ‘Uit Verveling’. Het boek is verkrijgbaar in de boekhandel.

 


Nico van der Breggen is werkzaam als runningtherapeut, fysiotherapeut en psychosynthesetherapeut in Amsterdam. Zie www.runningtherapieamsterdam.nl.