Geplaatst op 5 juli 2016

Hardlopen is uit en in je hoofd bewegen

Bewegen doe je met je hoofd. En bewegen of sporten is juist zo goed om wat minder in je hoofd te zijn, je hoofd leeg te lopen. Met je hoofd én met bewegen kun je ook invloed hebben hoe je je voelt. Hoe zit dat nu?

De zomer is begonnen. We ‘moeten’ en willen van alles. Dit en dat nog afmaken en van alles regelen voor de vakantie. Er is continue zoveel actie in ons brein… de hele dag is gevuld met denken, keuzes maken, prikkels verwerken van informatie tot wat ons beweegt, leren en anticiperen op alles wat er in onze omgeving met ons gebeurt. Je zou er moe van worden… Maar ons brein kan dit aan, sterker nog: het zorgt er juist voor dat we energie overhouden!

Veranderen

Alle gebieden van ons brein worden beïnvloed door onze dagelijks uitgevoerde activiteiten. Het brein is neuroplastisch. Neuroplasticiteit betekent dat de hersenen zich aanpassen en veranderen als gevolg van ontwikkeling, leren, beleving en ervaring. Dat betekent dat onze hersenen dus nooit stilstaan en aldoor meeveranderen.

Dat ons brein zich continue aanpast, zie je aan onze pijn- en blessurereacties en beleving. Een voorbeeld: na een enkelblessure kun je niet anders dan hinkend lopen. Onbewust bescherm je hiermee het beschadigde voetweefsel dat op dat moment niet volledig belastbaar is. Bovendien blijkt dat ook als de enkel weer is genezen en je het weefsel weer helemaal kunt belasten, een resterende ‘hink’ in je looppatroon blijft bestaan.

Aannames

Belangrijk is dat je om dit weer te corrigeren jezelf kunt resetten… Je doet dat door bewust weer symmetrisch te lopen of even een andere pas te maken. Je kunt deze misleidende ‘denkfout’ daarmee eenvoudig corrigeren. Je ziet dit ook bij mensen met rugklachten; door de rugpijn gaan ze scheeflopen en ontwikkelen daardoor nog meer klachten. Een fysiotherapeut kan hen helpen hun houding aan te passen. Dit zijn fysieke voorbeelden. Ook je sociale omgeving, werksituatie, privéleven, sport en hobby’s zijn bepalend voor je motoriek. Je persoonlijkheid en emotionele toestand hebben ook invloed hoe jij je beweegt.

We hebben verder allemaal bepaalde ideeën en aannames over ons lichaam: ‘mooi’, ‘stoer’, ‘krachtig’ of juist ‘zwak’, ‘slap’ of ‘mager’. Lang of kort… je ervaart je lichaam en je bewegen naar een bepaald idee en volgens jouw ingebeelde lichaamsschema. Je schat zelf steeds in: ‘moet ik bukken of niet bij deze deuringang?’, ‘pas ik in de deze broek?’ of ‘kan ik dit tillen of niet?’.

Ervaringen

Natuurlijk heb je ook een idee over je eigen bewegen: sloom, elegant, snel. Al deze aannames zijn gebaseerd op eerder opgedane ervaringen. Jezelf stoten, iets wel of niet kunnen optillen, bijvoorbeeld. Ben je getraind in een bepaalde beweging of sport je helemaal niet? Loop of fiets je vaak dezelfde route naar huis? Dit alles bepaalt de vorm, de plasticiteit van je brein. Als je minder vaak beweegt, om welke reden dan ook (pijn, ouderdom, vermoeidheid), heeft dit een bepalende invloed op de hersenschors. Er treden veranderingen op in het brein; netwerken van synapsen worden aangepast en andere verbindingen gemaakt.

Wat we voelen en gewaarworden dicteert onze beweging

Je gevoel en emoties hebben ook een grote invloed op je beweging. Ben je blij, dan huppel je. Ben je aan het somberen, dan is je lichaam minder dynamisch en lijkt lopen al vermoeiend. Wat we voelen en gewaarworden dicteert onze beweging. Dit betekent dat ons brein ons een beweging niet laat uitvoeren die volgens haar pijnlijk, lastig is of niet lijkt te kloppen met onze emotionele beleving en waarneming. Gevolg is dat je bepaalde bewegingen niet meer of nauwelijks maakt, die volgens het brein niet kloppen of die het niet goed kent of getraind heeft.

Een duidelijk voorbeeld is een voetblessure: het springen van de onderste traptrede laat je dan wel uit je hoofd, ook al was dat je gewoonte. Dit is een goeddeels onbewuste ingebouwde veiligheidsknop (bescherming) in je brein. Maar wat gebeurt er in een situatie waarin je gewoon bent om van de onderste trede te springen, als je somber of moe bent? Dan spring je ook niet meer! En waarom dan niet? Omdat springen hoort bij de beleving van enthousiasme, levendigheid, er zin in hebben, blij zijn.

Vrijheid

Dat is interessant! Is dit dan ook om te draaien? Lees: kan ik mijn emoties en gevoel beïnvloeden als ik anders of meer ga bewegen? JA, luidt het antwoord. Iedereen weet inmiddels dat je van hardlopen bepaalde hersenstofjes aanmaakt waar je blijer van wordt. Ja, dat is óók zo… Maar nóg belangrijker is dat als je gaat bewegen op een manier waar als emotie en waarneming ‘dynamiek’, ‘snelheid’, ‘vitaliteit’ en ‘vrijheid’ bij horen, dat dit ook in de hersenen als zodanig wordt geregistreerd. Je motoriek bepaalt dus ook je gevoel!

Dat maakt dat je je tijdens hardlopen zo lekker vrij kunt voelen… je zweeft even over het asfalt of het bospad. Je voelt dat je ademhaling zich verdiept, je voelt je lichaam moe worden van een fysieke inspanning in plaats van door denken of zorgen. Ben je moe of wat aan het piekeren? Zit je vast in je hoofd? Spring dan van de onderste traptrede! Huppel even door de straat! Strek en rek je armen en romp eens uit, het geeft je meer ruimte. Ren een klein of groot rondje!

Je emotie wordt beïnvloed door je beweging via je brein. De hersenen gaan ánders over jou, je gevoel en je lichaam denken. In en uit je hoofd. Wat Ludwig Wittgenstein al zei: Als je lichaam verandert, verandert je denken. En als je denken verandert, verandert ook je lichaam en je bewegen!

Blijf bewegen en goed herstellen, ook in de zomer! Ik wens je een fijne en rustige zomervakantie!

Tekst: Nico van der Breggen

Nico is werkzaam als runningtherapeut, fysiotherapeut en psychosynthesetherapeut in Amsterdam.

Kijk voor meer informatie op www.runningtherapieamsterdam.nl